Mijn eerste gedachte was: hebben ze dan óók aan het stoffelijk overschot van mijn (in 2019 overleden) moeder zitten klooien? Dat klinkt hard en wellicht wat ál te plastisch, maar ik weet zeker dat soortgelijke horrorbeelden door het hoofd van héél veel Dordtenaren hebben gespookt.
De onthulling van de geheime experimenten op begraafplaats de Essenhof heeft mij woedend gemaakt en tot op het bot geschokt. Want wie dierbaren heeft liggen op die begraafplaats, ervaart deze affaire niet als zomaar een bestuurlijke misser, maar als een trap in de ziel.
Het is een brute vertrouwensbreuk. Jarenlang in het geheim kisten openen, experimenteren met vloeistoffen, poeders en ventilatie, zonder één nabestaande te informeren. Dát tart elk moreel kompas. Onze overleden dierbaren zijn behandeld als proefobjecten, verstopt achter gesloten deuren, onder het mom van ‘geen onrust veroorzaken.’ Dat is geen voorzichtigheid, dat is gewoon minachting.
Wat mij het meest razend maakt, is de ongekende arrogantie. Er is niet mét ons gedacht, maar vóór ons. Alsof wij kleine kinderen zijn die de waarheid niet aankunnen. Alsof transparantie optioneel is. Ondertussen werd er, letterlijk in het donker, gerommeld met lichamen die aan de zorg van de Essenhof waren toevertrouwd.
En dan wil ik het trouwens óók nog even hebben over de werkomstandigheden waarmee uitvoerenden daar geconfronteerd werden: zuurstofpercentages van zeven procent, giftige dampen, bladblazers die lucht naar binnen moesten jagen, medewerkers die onwel werden terwijl leidinggevenden lacherig deden. Het is niet alleen respectloos naar de doden, maar ook naar de levenden die hun werk deden onder gevaarlijke omstandigheden. De cynische absurditeit ervan tart elke verbeelding.
Wat er is gebeurd had nooit mogen gebeuren. Nooit. En het feit dat het toch is gebeurd, is onvergeeflijk. Deze affaire legt een cultuur van wegkijken bloot die tot de bodem moet worden uitgezocht.
Excuses zijn noodzakelijk, maar volstrekt onvoldoende. Verantwoordelijken moeten zich openlijk verantwoorden… zonder omwegen, zonder rookgordijnen.
Alleen dán kan er iets van vertrouwen worden hersteld.