Het J.P. Heijeplein in Krispijn staat op het punt zijn ziel te verliezen. Niet door verloedering, niet door criminaliteit, maar door iets veel abstracter: regelgeving. Droog, technisch, maar met keiharde gevolgen. Tegenover de Jumbo wil woningcorporatie Trivire 85 verouderde woningen slopen en er bijna honderd nieuwe voor terugbouwen. Prima plan. De woningnood is hoog, bouwen is nodig. Alleen: onder die woningen zitten drie winkels. En die mogen, volgens de wet, niet terugkomen.
Waarom niet? Omdat woningcorporaties in Nederland vooral een sociale kerntaak hebben: het bouwen en beheren van betaalbare huurwoningen. Commerciële functies zoals winkels vallen daar officieel niet onder. Corporaties mogen die alleen beperkt realiseren en zeker niet uitbreiden, omdat ze anders oneerlijke concurrentie zouden vormen voor marktpartijen. Brussel kijkt mee, Den Haag handhaaft. Gevolg: wie sloopt, moet ‘schoon’ terugbouwen. Wonen ja, winkels nee.
En daar gaat het mis. Want die winkels zijn geen bijzaak. Ze zijn de huiskamers van dit stukje wijk. Hier koop je geen product, maar contact. Sigaretten met gesprek, shoarma met levensadvies, boodschappen met sociale controle.
De ondernemers draaien prima, investeren al jaren, maar krijgen nu te horen dat ze moeten vertrekken. Zonder alternatief, zonder echte compensatie. Met een brief vol begrip en een handdruk op afstand. De gemeente kijkt meelevend toe en zegt geen rol te hebben. Bestuurlijk vertaald: jammer, maar onze handen zijn gebonden.
Raadslid Jeanine Lammens (VVD) kwam met een logisch idee: laat een commerciële ontwikkelaar de winkels bouwen en Trivire de woningen erboven. Dat mag juridisch wél. Maar ook dat voorstel verdween in een la vol goede bedoelingen.
Zonder winkels wordt het plein straks een keurige verzameling stenen. Goed voor spreadsheets, slecht voor mensen. Een buurt zonder buurtwinkels is een lichaam zonder hart. En wie dat wegsaneert, moet zich niet verbazen dat de ziel verdwijnt. Dat heet dan vooruitgang. Ik noem het beleidsarmoede. Stenen kun je stapelen met regels, maar gemeenschappen bouw je alleen met lef, gevoel en gezond verstand.