De Dordtse coalitievorming laat zich ogenschijnlijk eenvoudig samenvatten: vijf partijen – VVD, CDA, ChristenUnie/SGP, VSP Dordrecht en D66 – vinden elkaar en de grootste partij, GroenLinks-PvdA (ofwel PRO in wording), staat buitenspel. Maar wie beter kijkt, ziet niet louter een optelsom van zetels, maar ook een optelsom van mogelijke ‘pijnpunten’ in de verre of nabije toekomst.
Natuurlijk, de persoonlijke verhoudingen doen ertoe. Een echte ‘klik’ tussen de kersverse lijsttrekkers Den Heijer (VVD) en Uysal (GroenLinks-PvdA) ontbreekt, hetgeen in de politiek vaak doorslaggevender is dan welk verkiezingsprogramma ook. Maar het is te makkelijk om het daarbij te laten. Onder de oppervlakte schuren namelijk fundamentele inhoudelijke verschillen van inzicht die de komende maanden nog weleens bepalend kunnen worden.
Neem bijvoorbeeld woningbouw. Alle partijen willen bouwen, maar de snelheid en het type woningen lopen uiteen. D66 en VVD zetten doorgaans in op doorstroming en marktwerking, terwijl ChristenUnie/SGP en CDA vaker hameren op betaalbaarheid en gemeenschapszin. De VSP Dordrecht laveert daar, in mijn ogen althans, een tikkie tussenin.
Dan ‘De Agenda 2030’: groeien naar 140.000 inwoners. Voor liberalen een kans, voor anderen toch ook een risico. De VSP heeft al laten doorschemeren niet echt warm te lopen voor snelle groei. Voeg daarbij het dossier asielopvang – waar ChristenUnie en D66 principieel ruimer denken dan VVD en VSP – en het is duidelijk dat deze vijf partijen-coalitie geen vanzelfsprekende rit gaat maken.
En juist daarin schuilt misschien wel het grootste gevaar. Want wat bindt deze vijf nu werkelijk, behalve het eendrachtig uitsluiten van GroenLinks-PvdA? Waar ligt de gezamenlijke overtuiging, de gedeelde koers, de grens waar men niet overheen wil?
Toch ben ik zeker niet pessimistisch. Ik bedoel… coalities zijn in Dordrecht vaker begonnen met frictie en geëindigd met verrassend veel samenwerking. Misschien is dat wel de stille kracht van deze stad: dat politieke verschillen soms kleiner blijken zodra men samen verantwoordelijkheid draagt. Als de vijf dat besef vasthouden, kan zelfs een wankel ogend begin uitgroeien tot iets dat wérkt.