Er zijn momenten waarop een gemeentebestuur moet laten zien dat er grenzen bestaan. Niet op papier, maar in de praktijk. Grenzen van fatsoen, van beschaving… van respect voor de doden. Wat zich de afgelopen jaren op de Dordtse begraafplaatsen heeft afgespeeld, is een overschrijding van precies die grenzen en wel op een manier die je never nooit met bestuurlijke taal mag verzachten.
Eerst kwamen de experimenten met stoffelijke resten aan het licht. Daarna bleek dat eenentwintig lichamen in het diepste geheim van Dubbeldam naar Essenhof waren verplaatst. Dit alles zonder toestemming van nabestaanden, zonder toestemming van de burgemeester, zonder juridische basis en zonder enig besef van wat respect voor overledenen betekent. En nu weten we niet eens meer wie die eenentwintig mensen waren. Hun namen zijn verdwenen in administratieve mist.
Dat was niet zomaar een foutje of misverstand. Dat was geen bestuurlijke ontsporing. Nee, dat was bewust handelen. Mensen hebben dit bedacht. Mensen hebben dit uitgevoerd. Mensen hebben opdracht gegeven. Mensen hebben geweten dat dit niet kon, niet mocht en nooit had mogen gebeuren. En toch gebeurde het.
Laat ik helder zijn: wethouder Marc Merx treft geen blaam. Hij staat nu met de bezem in een bestuurlijke puinhoop die door anderen is aangericht. Zijn verontwaardiging is oprecht. Maar juist daarom begrijp ik niet waarom de gemeente zich neerlegt bij de conclusie dat niemand strafrechtelijk verantwoordelijk hoeft te worden gehouden.
Want ergens lopen de mensen rond die dit hebben veroorzaakt. Mensen die regels negeerden, die nabestaanden buitensloten. Mensen die er kennelijk voor kozen de waarheid klein te houden omdat openheid lastig was.
Dat het Openbaar Ministerie geen aanleiding ziet om op te treden, mag niet het laatste woord zijn. Want als zelfs in een zaak als deze niemand persoonlijk verantwoordelijk wordt gehouden, welk signaal geven we dan af?
Dat je met de doden kunt sollen zolang niemand kijkt.
En dat is misschien wel het meest beschamende en angstaanjagende van alles.