Schrijven zonder angstig over je schouder te kijken


freedom (1)

Was het ’t feit dat mijn moeder op 4 mei haar tachtigste verjaardag vierde en ik zondagmiddag in de Dubbeldamse watertoren, waar we met z’n allen bijeen waren, zoveel van haar tijdgenoten trof voor wie de oorlog hun jeugd bepaalde? Of was het de toespraak die ik daar hield, waarin ik refereerde aan het feit dat zij haar leven te danken heeft aan een Duitse soldaat die haar, geveld door een ernstig uit de hand gelopen binnenoorontsteking, in de zijspan van zijn motorfiets ‘nét op tijd’ naar het ziekenhuis bracht voor een spoedoperatie? Was het misschien het verhaal, óók in die toespraak, van mijn opa, die zijn radio moest inleveren bij een plaatselijke NSB’er? Hij had de kostbare lampen er eerst nog uitgehaald en deze begraven in de tuin. Toen de ontvangende NSB’ opmerkte dat die lampen ontbraken, antwoordde mijn opa (hij heette ook Kees) koeltjes: ,,Hij heeft altijd zo gespeeld.’’ Was het misschien één van de gasten (nu 81, maar jong van geest) die ik na afloop met mijn auto naar het station bracht en die mij onderweg vertelde dat hij in de oorlog, toen hij zelf pas elf jaar oud was, zijn vader verloor… een verzetsman die in 1943 op de Waalsdorpervlakte door de Duitsers werd doodgeschoten? Is het de vrees voor een oorlog die ik, in oostelijk Oekraïne, zo geraffineerd zie ontkiemen? Was het de herdenkingstoespraak van de nu toch écht broze, maar nog altijd indrukwekkende Jan Terlouw? De slotwoorden van deze toespraak, die via internet is terug te lezen, zijn: ,,Het is heerlijk om te kunnen zeggen: ik ben na de oorlog geboren, ik heb de oorlog niet meegemaakt en hoop er nooit een mee te maken.’’
Het zal de combinatie van zoveel gedachten en emoties geweest zijn die mij op deze ochtend (ik schrijf deze column op Bevrijdingsdag) zo’n bevoorrecht gevoel geeft. Ik mag vinden wat ik wil zonder het gevaar te lopen dat iemand mij komt ‘halen.’ Ik ben vóór dit en tégen dat en ik mág dat allemaal opschrijven omdat anderen dat recht… dat voorrecht… ooit voor mij bevochten hebben. Daarom schrijf ik vandaag dat ik daar dankbaar voor ben.

Advertenties