Potloodventer


potloodventer (3)Al vrij lang zit ik in het ‘stukjes-schrijf-vak’ en in de loop der jaren is er in deze branche, zeker op taalgebied, veel veranderd. Sommige dingen veranderen echter nooit. Toen ik, vers van de journalistenschool, met dit werk begon werd een politieagent nog vaak ‘diender’ genoemd en werd een inbreker door ‘de sterke arm’ of ‘Hermandad’ nog wel eens ‘in de kraag gevat’ en, later op het bureau, ’aan de tand gevoeld.’ Dat klinkt misschien allemaal wat oubollig, maar in kranten en weekbladen kom ik dit soort, in de spreektaal nog nauwelijks gebruikte woorden en uitdrukkingen, tóch nog wel eens tegen. Begrijpelijk, want als stukjesschrijver ben je nu eenmaal voortdurend op zoek naar synoniemen om een, meestal wat droog nieuwsberichtje, een beetje levendig te houden. En zo wordt een jongeman al gauw ‘een knaap,’ een burgemeester (mits mannelijk) een ‘burgervader,’ en schijnt er, bij koninklijk bezoek, als ‘de weergoden ons gunstig gezind zijn’ meestal wel ‘een oranjezonnetje.’ Sportverslaggevers kunnen er ook wat van: bij voetbalclubs in moeilijkheden wil nog wel eens ‘het degradatiespook’ rondwaren, worden voorzetjes ‘verzilverd’ en bij een hard schot (pegel) blijft ‘het leer’ nog wel eens ‘in de touwen hangen’ of ‘bolt het net.’ Ach, ik vind het niet zo erg… eigenlijk wel leuk zelfs om dit soort klassiekertjes af en toe weer eens te zien opdagen. Zo ben je als scribent ook een beetje taalconservator.
Voor sommige van die ouderwetse woordjes bestaan nog altijd nauwelijks moderne synoniemen. Zo werd, begin deze week, op de Zwijndrechtse brug een mannetje opgepakt omdat hij de goegemeente zijn edele delen toonde. Dat misdrijf, of die liefhebberij zo u wilt, is van alle tijden en in processen-verbaal en nieuwsberichten worden dit soort kereltjes aangeduid als ‘schennispleger,’ of ‘potloodventer.’Daar hebben we blijkbaar geen modern alternatief voor. Nou ja, exhibitionist dan, maar dát is een wel érg ‘ruime’ vertaling. In het Engels heten dit soort lieden ‘flashers’ of, mocht het de dader louter om de blote achterzijde te doen zijn, ‘mooners.’
Weet ú misschien een mooi Nederlands alternatief voor potloodventer? Jodokusjongleur, pielemoosposeur en snikkelverschrikker heb ik al binnen.

Advertenties